> For the complete documentation index, see [llms.txt](https://redberry.gitbook.io/resources/llms.txt). Markdown versions of documentation pages are available by appending `.md` to page URLs; this page is available as [Markdown](https://redberry.gitbook.io/resources/laravel/laravel-is-gamartva-ubuntu-sa-da-wsl-ze.md).
# Laravel-ის გამართვა Ubuntu-სა და WSL-ზე
იმისათვის, რომ ჩვენს სისტემაზე გავმართოთ ლარაველის მერვე ვერსიის პროექტი, დაგვჭირდება რამოდენიმე პრერეკვიზიტი:
1. Php-ის და ასევე მისი ექსთენშენების დაყენება Ubuntu-ს გარემოში
2. MySQL-ის და SQLite-ის დაინსტალირება
3. Composer-ის დაინსტალირება
4. Node-ის დაინსტალირება
5. და საბოლოოდ ლარაველის პროექტის დაინსტალირება
## როგორ დავაინსტალირო PHP?
პრიველ რიგში ჩვენ დაგვჭირდება, რომ ჩვენი Ubuntu-ს გარემო დავააფდეითოთ. ამისათვის გავუშვათ ბრძანება:
```
sudo apt update
```
შემდგომ დაგვჭირდება, რომ Ubuntu-ს Package Manager-ს ვუთხრათ საიდან დააინსტალიროს PHP, ამისათვის 2 ბრძანება იქნება საჭირო:
```
sudo apt install software-properties-common -y
sudo add-apt-repository ppa:ondrej/php -y
```
შემდეგ კი, საბოლოოდ დავაინსტალიროთ php დამატებით ექსტენშენებთან ერთად:
```
sudo apt install php php-mbstring php-xml php-curl php-mysql php-zip
```
ეგ არი!
ახლა ბაზა
## როგორ დავაინსტალიროთ MySQL და SQLite?
პირველრიგში გვჭირდება, რომ ლინუქსის სისტემაზე შესაბამისი პაკეტები დავაინსტალიროთ:
```
sudo apt install mysql-server sqlite3
```
ამ ბრძანების შემდგომ ჩვენს სისტემაში იქნება MySQL და SQLite დაინსტალირებული.
იმისათვის, რომ გავუშვათ MySQL-ის პროგრამა, შეიყვანეთ ტერმინალში ბრძანება:
```
sudo /etc/init.d/mysql start
```
> ⚠️ ეს ბრძანება განკუთვნილია მხოლოდ WSL-ის მომხმაერებელთათვის. Ubuntu-ზე mysql-ის სერვისი ოპერაციული სისტემის ჩართვისას ეშვება.
>
> ამ ბრძანების გაშვება ყოველ ჯერზე დაგჭირდებათ სისტემის ჩართვის(კომპიუტერის/ლეპტოპის ჩართვა/გამორთვა/რესტარტი).
ახლა კი შევქმნათ ახალი მომხმარებელი ჩვენს მონაცემთა ბაზაში და ჩავურთოთ მას ყველა საჭირო უფლება.\
\
შევიდეთ mysql ის CLI-ში (Command Line Interface):
```
sudo mysql
```
აუცილებლად ბრძანების გაშვების შემდეგ უნდა გამოგვიჩნდეს მსგავსი ტერმინალი
MySQL CLI
შევქმნათ მომხმარებელი სასურველი username-ითა და password-ით
```
CREATE USER 'username'@'localhost' IDENTIFIED BY 'password';
```
მივანიჭოთ მას უფლებები
```
GRANT ALL PRIVILEGES ON *.* TO 'username'@'localhost';
```
## როგორ დავაინსტალიროთ Composer?
composer არის ხელსაწყო, რომლის მეშვეობითაც ხდება php-ის ფექიჯების/ბიბლიოთეკების დაინსტალირება-წაშლა-დააფდეითება კონკრეტულ პროექტში.
იმისათვის, რომ ჩამოტვირთოთ composer-ის ფაილი გაუვუშვათ ბრძანება:
```
curl https://getcomposer.org/installer | php
```
ხოლო შემდგომ ეს ჩვენი ჩამოტვირთული composer-ის ფაილი გადავაგდოთ შესაბამის საქაღალდე სისტემაში საიდანაც ტერმინალიდან წვდომა გვექნება ამ ფაილზე:
```
sudo mv composer.phar /usr/bin/composer
```
ახლა შეგვიძლია დავწეროთ composer-ი ტერმინალში, გავუშვათ ბრძანება და დავინახავთ, რომ წარმატებით დაინსტალირდა.
## როგორ დავაინსტალიროთ Node?
ლარაველთან მუშაობისას დიდი ალბათობით საჭირო იქნება ნოუდის გამოყენება ამა თუ იმ სიტუაციაში, შესაბამისად ჩვენს სისტემაზე სასურველია, რომ დაყენებული გვქონდეს Node-ის სტაბილური ვერსია.
იმისათვის, რომ Ubuntu-ს package manager-ს ვასწავლოთ, როგორ დააყენოს ნოუდი, გავუშვათ შემდეგი ბრძანებები:
```
curl https://deb.nodesource.com/setup_24.x > install-node.sh
sudo bash install-node.sh
```
ახლა კი დავაინსტალიროთ ნოუდის სტაბილური ვერსია:
```
sudo apt install nodejs -y
```
ეგ არი!
## როგორ გავმართოთ ლარაველის პროექტი?
მოდით შევქმნათ ფოლდერი ჩვენი პროექტებისთვის თუ ჯერ არ გვაქვს შექმნილი.
გავხსნათ WSL ის ტერმინალი და ჩვენს Home ფოლდერში შევქმნათ projects ფოლდერი:
```
mkdir projects
```
ვნახოთ, რომ შეიქმნა ფოლდერი, გაუშვით:
```
ls
```
შევიდეთ პროექტების ფოლდერში და დავიწყოთ ლარაველის დაინსტალირება:
```
cd projects
```
სანამ ლარაველის პრეოქტის დაინსტალირებას შევუდგებოდეთ დავინსტალიროთ რამოდენიმე პროგრამა:
მოდი ჩვენს ლარაველის პროექტს დავარქვათ my-first-lara-app. გაუშვით მომდევნო ბრძანება და composer დაიწყებს ლარაველის პროექტის დაინსტალირებას:
```
composer create-project laravel/laravel my-first-lara-app
```
ახლა შევიდეთ ჩვენს პროექტში და გავუშვათ ლარაველის სერვერი:
```
cd my-first-lara-app
php artisan serve
```
ახლა თუ ესტუმრებით [http://localhost:8000](http://localhost:8000/) დაინახავთ ლარაველის default ლენდინგ ფეიჯს,\
და დააამ!
