# SQLite-ის გამართვა Laravel-ის აპლიკაციაში
## რა არის SQLite?
SQLite არის SQL მონაცემთა ბაზის სისტემების ერთ-ერთი წარმომადგენელი, რომელიც გამოირჩევა სიმარტივითა და სისწრაფით.
SQLite საშუალო პროექტებისთვის საკმაოდ კარგი არჩევანია. იგი არის პატარა, მოხერხებული, სწრაფი და უმარტივესად შეგვიძლია გავმართოთ ჩვენს აპლიაკციაში.
SQLite არ წარმოადგენს Client/Server RDBMS-ს(Relational Database Management System), იგი ჩაშენებულია ჩვენს აპლიკაციაში და აპლიკაციის პროცესშივე(process) ხდება მონაცემთა წამოღება/ჩაწერა/ცვლილება. Client/Server RDBMS-ებში კი ჩვენი აპლიკაცია ცალკე პროცესს წარმოადგენს და მონაცემთა ბაზა კიდევ ცალკე პროცესია, რაც ნიშნავს იმას, რომ მონაცემთა ბაზასთან ურთიერთობა არის კომპიუტერის პროცესებს შორის საუბარი/ინტერკომუნიკაცია. პროცესებს შორის საუბარი კი დამატებით დაყოვნებას და უფრო დიდ რესურს მოიცავს, შესაბამისად ამის ხარჯზე SQLite უფრო ეფექტურია.
SQLite-ს ნაკლიც აქვს, თუ კი მონაცემთა ბაზაში ჩაწერების ტრაფიკი დიდია ამ შემთხვევაში ბაზა ნელდება, რადგანაც მომენტში SQLite-ს მხოლოდ ერთი ჩანაწერის გაკეთება შეუძლია, მაკრამ მონაცემთა ბაზიდან ინფორმაციის წამოღება ნაკადებზე შესაძლოა გადანაწილდეს, შესაბამისად დიდად მნიშვნელოვანია ბაზის შერჩევისას გავითვალისწინოთ რა და როგორ დატვირთვას შეიძლება ველოდოთ.
\
პრერეკვიზიტები Larvel-ში SQLite-ის ინტეგრაციისთვის(Ubuntu, WSL)
იმისათვის, რომ გამოვიყენოთ SQLite, საჭიროა შესაბამისი პროგრამა დავაინსტალიროთ:
```
sudo apt install sqlite3
```
ასევე საჭიროა PHP-ის ექსთენშენის დაინსტალირებაც, რომ PHP-ს შეეძლოს SQLite-ის მონაცემთა ბაზასთან კომუნიკაცია:
```
sudo apt install php-sqlite3
```
## SQLite-ის კონფიგურაცია Laravel-ში
Laravel Eloquent-ის ერთ-ერთ დრაივერს SQLite წარმოადგენს, შესაბამისად SQLite-ის გამართვა უბრალოდ *.env* ფაილის ცვლილებას ნიშნავს.
სტანდარტულად მონაცემთა ბაზის კონფიგურაცია *.env* ში ასე გამოიყურება:
აქედან მხოლოდ *DB\_CONNECTION*-ი გვჭირდება, ხოლო დანარჩენები შეგვიძლია წავშალოთ, რადგანაც SQLite-ს არ სჭირდება ბაზის სახელი, მომხმარებელი და პაროლი, რადგანაც SQLite-ში ერთი ფაილი-ერთი ბაზაა, მომხმარებლები და პრივილეგიები კი არ არსებობენ.
გავუწეროთ *DB\_CONNECTION*-ს *sqlite* მნიშვნელობა და დანარჩენი ბაზის პარამეტრები წავშალოთ *.env*-დან:
ამასთანავე გვჭირდება, რომ ცარიელი ფაილი შევქმნათ *database* ფოლდერში სახელით *database.sqlite,* რადგანაც სტანდარტულად ლარაველი ამ მისამართზე ეძებს SQLite-ის ფაილს:
თუ გვსურს, რომ სხვა მისამართზე გვქონდეს SQLite-ის მონაცემთა ბაზა(ფაილი), მაშინ *config/database.php*-ში უნდა მივუთითოთ სასურველი მისამართი და ფაილის სახელი:
სულ ეს არის, \
Happy Quering 📕